Türk Traktör

Türk Traktör Fabrikası

Türk Traktör Fabrikası

Türk Traktör, 25 Mayıs 1954 yılında ABD’den ekonomik kalkınma yardımı alarak Koç Holding ortaklığında Ankara Gazi’de Atatürk tarafından kurulan uçak üretim, bakım fabrikasını kapatarak yerine ilk ismi Minneapolis Moline Türk olarak kurulmuştur. Minneapolis-Moline firmasının traktörlerinin montajlarını üretimine başlayamıştır. MKE, TZDK, Ziraat Bankası, Tariş, Çukobirlik ve Minneapolis-Moline imzalanan ön protokole göre, Minneapolis-Moline Türk Traktör ve Ziraat Makineleri A.Ş. adıyla, Ankara merkezli şirket kuracak ve bir işletme anlaşmasıyla, Minneapolis-Moline Co. gerek duyulan tüm personeli sağlayarak fabrikayı işletecekti. Türk personel oranı ise beş yıl içinde en az %90 ’a çıkacaktı. Şirket süresi 25 yıl, ortaklarca oluşturulan sermaye ise 20 milyon TL olarak kararlaştırıldı. Kuruluşu 25 Haziran 1954 tarihli Bakanlar Kurulu tarafından onaylandı, 29 Temmuz 1954 resmi gazetesinde yayınlandı. 1955 Yılında Fabrika işlemeye başlayarak Türkiye ’nin İlk Traktörü 8 Mart 1955 tarihinde Türk Traktör tesislerinde üretildi. Sonrasında 1956 yılında 1065 adet traktör üretti. 1954-1957 arasında ise toplam 1202 adet traktör üretildi. Ancak 1958 Döviz krizi sırasında üretim ciddi olarak düştü. Sonrasında Türk Lirası sıkıntısı da başladı. Bu olumsuzluklara rağmen Ziraat Bankası desteği ile üretim faaliyeti devam etti ve 630 traktör üretildi ve satıldı, Dönem, kârla kapandı. 1960 ve sonraki yıllarda bütün işler Türk personel tarafından yürütüldü. Traktörlerdeki yerli katkı payı %43 oranına çıkarıldı. 1961 başlarında ortak Minneapolis-Moline geçirdiği değişiklik sonucu, şirketteki 6 milyon TL’lik hissesini ABD’de kurulu Motec Industries Inc. devretmiştir. Yerli katkı %50’ye ulaşırken, rekor düzeyde üretim yapıldı.

1962 yılında traktör dışında saman makinesi, yol silindiri, pulluk imal ederek sattı ve ilk FIAT traktörü monte edildi. 16 Mayıs 1963 ’te FIAT ile lisans anlaşması imzalandı ve yerli katkının %30 ’a çıkarılması için hazırlıklar yapıldı. FIAT’ın Türkiye Genel satıcısı olan Egemak ile de ticari anlaşma imzalandı. Türk Traktör Madeni Eşya Sanayicileri Sendikasına üye olarak traktör parçaları için dökümhanesi açtı. 1964 Yılı içinde ilk Toplu İş Sözleşmesi Türk Traktör’de imzalandı. İlk Standart Maliyet Uygulaması Türk Traktör’de bu sayede başlamış oldu. 1965 MMTT Model üretimi sonlandırıldığı yıl oldu ve “Türk Fiat” marka üretime geçildi. 1966 2.664 adet FIAT-TURK traktörü üretilerek yerli katkı payı %45 ‘e çıktı. Geçmiş yıllara göre en yüksek sayıda imalat gerçekleştirilmiş oldu. 1967 Yılında Türk Traktör %46 yerli katkı ile 3501 traktör üretti ve ardından OtoKoç ile imzalanan Ticari İşbirlik Anlaşması ile 24 biçer döver üretildi. Sermaye ve ortaklık yapısında çok önemli değişiklikler oldu. FIAT ve FIAT’ın Türkiye Genel Satıcısı olan EGEMAK Türk Traktör’ün yeni ortakları oldular. Motec Industries 6 milyon TL’lik hissesini White Motor Corporation devraldı ve Internazionale Holding FIAT SA, hisselerin 3 milyon TL’lik kısmını devraldı. İzmir, Adana ve Antalya Tarım Satış Kooperatifleri elinde bulunan 5 Milyon TL hisseyi Egemak, Ege Makina ve Ticaret A.Ş. aldı.

1968 FIAT’ın da katılımıyla, daha yüksek yerli katkı daha çok üretim elde etmek için genişleme projesi hazırlandı. Proje, %64 yerli katkı ile yılda 10 bin traktör üretimi hedef konulmuştu. Şirketin adı “Türk Traktör ve Ziraat Makineleri” olarak değişti. Türk Traktör 1969‘da bir rekora imza atarak toplamda 3.944 adet traktör ürettimi gerçekleştirdi. Kârda Yeni Bir Rekor 1971 olduğunda tarih geldi. 5.087 traktör üretildi. 17.612.513 TL ile şimdiye kadar sağlanan en büyük kâr elde edildi. 1$=14 TL hesabıyla, kâr 1.258.037 dolar oldu. Sonra sırayla 1972 yılında yakıt pompası doğrudan imalatçıdan satın alınmaya başlandı. 1975 Yine bir rekor yılı oldu 12.090 adet traktör üretilerek rekor kırıldı. Çalışan sayısı 1029. Modernizasyon ve yenileme çalışması tamamlandı. Türk Traktör’ün 25. yılını kutladığı bu 1979 yılı, Pakistan’a 300 adet 480 model traktör ihraç edildi. Çoğunluğu 46 seri traktörün oluşturduğu 1988 üretimi 11.113’te kaldı. Ancak, ilerki yıllarda da artarak devam edecek ‘’traktör gövdesi’’ (crocera) üretimi devreye girdi. Şanzıman ve diferansiyel kutuları ile redüktörler ve hidrolik kaldırıcılardan oluşan traktör gövdesi ilk defa bu yıl Fiat-İtalya’ya sevk edilmek üzere üretildi. FIAT Trattori S.p.A’nın ismi değişerek FIAT GEOTECH S.p.A. oldu. Bilgisayar tasarım programı “Autocad” uygulandı. 12 Eylül 1992 tarihinde ise tüm kamu hisseleri Koç Topluluğuna devir olmuştur. 1998 New Holland ile ortaklığa gidilmiş olup, Ekim 2010 Tarihinde iki şirket hisselerini %37,5 oranda eşitlemiş geri kalan hisseleri halka açmıştır. 2004 yılında hisselerinin %24,93 kısmı daha halka arz edilmiştir. Mart 2011 Otokar ile anlaşarak ikinci montaj fabrikası devreye girmiştir, 16 Şubat 2012 Tarihinde Türkiye’nin ikinci büyük traktör fabrikası olan Türk Traktör 10,000’inci TT modelini üretmiştir. Yerli üretim olarak New Holland ve Case markalarıyla dört ana seride 50, 95 HP aralığında değişen modeller üretmektedir. İhracat için 2011 yılından itibaren Steyr markasıyla üretime başlamıştır. Mayıs 2012 itibariyle yerli üretim 110 HP modelini üretilmektedir.

Bir cevap yazın